Kompas Jutra

Praktyczny przewodnik po reformie i programie „Pracownie Kompas Jutra”

Czym jest Reforma26. Kompas Jutra?

Reforma26. Kompas Jutra jest szerokim programem zmian w polskim systemie edukacji, obejmującym podstawy programowe, organizację nauczania, rozwijanie kompetencji uczniów, metody pracy nauczycieli oraz sposób wykorzystywania wiedzy podczas praktycznego działania. Jej celem jest wzmacnianie tych elementów polskiej szkoły, które dobrze się sprawdzają, oraz wprowadzanie zmian tam, gdzie tradycyjny model nauczania nie odpowiada już w pełni na współczesne wyzwania społeczne, technologiczne i zawodowe.

Reforma nie oznacza rezygnacji z wiedzy przedmiotowej. Wiedza nadal pozostaje fundamentem kształcenia, ale ma być częściej wykorzystywana do rozwiązywania problemów, prowadzenia obserwacji, realizacji projektów, wykonywania doświadczeń, podejmowania decyzji oraz współpracy z innymi osobami. Uczeń powinien nie tylko znać określone pojęcia, lecz także umieć zastosować je w sytuacjach praktycznych.

Wśród rozwiązań wskazywanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej znajdują się nauczanie interdyscyplinarne, nowe przedmioty i moduły tematyczne, doświadczenie edukacyjne, tydzień projektowy, zmiany w ocenianiu, rozwijanie kompetencji społecznych i emocjonalnych, cyfryzacja egzaminów, odpowiedzialne korzystanie z nowych technologii oraz zwiększenie autonomii nauczycieli.

Kompas Jutra a Pracownie Kompas Jutra – ważne rozróżnienie

Określenie Kompas Jutra odnosi się do całej reformy programowej i organizacyjnej. Natomiast „Pracownie Kompas Jutra” to konkretny rządowy program finansowy ustanowiony w celu wyposażenia lub doposażenia pracowni przyrodniczych i praktyczno-technicznych.

Program został ustanowiony uchwałą Rady Ministrów, a regulujące go rozporządzenie weszło w życie 10 lipca 2026 roku. Jego realizację zaplanowano na lata 2026–2029, a działania mają być prowadzone do 31 grudnia 2029 roku. Na wsparcie z budżetu państwa przewidziano łącznie 200 mln zł, rozłożone po 50 mln zł rocznie.

Dla klienta korzystającego z tej kategorii rozróżnienie ma praktyczne znaczenie. Reforma określa kierunek zmian w sposobie nauczania, natomiast program „Pracownie Kompas Jutra” zapewnia możliwość finansowego wsparcia zakupu wyposażenia potrzebnego do realizacji nowych założeń w szkolnej praktyce.

Dlaczego szkoły potrzebują nowych pracowni?

Nauka poprzez doświadczenie wymaga odpowiednio przygotowanego miejsca. Trudno rozwijać umiejętność prowadzenia obserwacji, wykonywania pomiarów, konstruowania, naprawiania, projektowania czy prototypowania, jeżeli uczeń ma do dyspozycji wyłącznie podręcznik i tradycyjną ławkę.

Nowoczesna pracownia nie musi być rozbudowanym laboratorium naukowym. Powinna jednak zapewniać bezpieczne, uporządkowane i funkcjonalne środowisko, w którym uczniowie mogą samodzielnie działać, korzystać z narzędzi, wykonywać doświadczenia, dokumentować rezultaty oraz pracować indywidualnie i zespołowo.

Wyposażenie powinno wynikać z rzeczywistych potrzeb szkoły. Ministerialne zasady programu przewidują, że placówki samodzielnie wybierają potrzebne sprzęty, narzędzia i pomoce dydaktyczne na podstawie przeprowadzonej diagnozy.

Kto może otrzymać wsparcie?

Wsparcie w ramach programu mogą otrzymać organy prowadzące publiczne i niepubliczne szkoły podstawowe, szkoły artystyczne realizujące kształcenie ogólne w zakresie szkoły podstawowej oraz szkoły podstawowe prowadzone przez Ministra Sprawiedliwości. W 2026 roku program objął także jednostki samorządu terytorialnego prowadzące publiczne placówki doskonalenia nauczycieli, które mogą kupować wyposażenie wykorzystywane do przygotowywania i szkolenia kadry prowadzącej zajęcia przyrody oraz zajęcia praktyczno-techniczne.

Wnioski są przygotowywane na poziomie szkoły, a następnie przekazywane przez organ prowadzący zgodnie z zasadami i terminami właściwymi dla danej edycji. Dyrektor, organ prowadzący i osoby odpowiedzialne za zakupy powinny zatem wspólnie ustalić zakres inwestycji, wartość wkładu własnego, warunki lokalowe oraz sposób późniejszego wykorzystania wyposażenia.

Wysokość dofinansowania i wkład własny

Minimalna wysokość wsparcia dla jednej szkoły podstawowej albo uprawnionej placówki doskonalenia nauczycieli wynosi 10 000 zł, natomiast maksymalna 30 000 zł. Organ prowadzący będący jednostką samorządu terytorialnego, osobą prawną lub osobą fizyczną powinien zapewnić wkład własny w wysokości co najmniej 20% kosztów realizacji zadania.

W praktyce oznacza to, że budżet pracowni powinien być przygotowany jako całość, z uwzględnieniem środków programu i wkładu organu prowadzącego. Nie warto wybierać produktów wyłącznie po to, aby wykorzystać maksymalną kwotę wsparcia. Znacznie ważniejsze jest stworzenie spójnego zestawu, który będzie odpowiadał zakresowi zajęć i pozostanie użyteczny także po zakończeniu programu.

Na co można przeznaczyć środki?

Środki można przeznaczyć na sprzęty, narzędzia i pomoce dydaktyczne potrzebne do prowadzenia zajęć przyrody oraz zajęć praktyczno-technicznych. Program przewiduje zarówno wyposażenie wskazane w katalogu, jak i inne pomoce zgodne z celami kształcenia oraz treściami podstawy programowej.

Takie podejście daje szkołom możliwość dostosowania konfiguracji do posiadanej przestrzeni i własnej koncepcji zajęć. Jedna placówka może potrzebować przede wszystkim urządzeń pomiarowych i zestawów do obserwacji środowiska, inna narzędzi warsztatowych i wyposażenia technicznego, a jeszcze inna rozwiązania łączącego przyrodę, technikę, robotykę, elektronikę i projektowanie.

Każdy wydatek powinien mieć jednak wyraźne uzasadnienie dydaktyczne. Produkt musi wspierać treści realizowane podczas zajęć, odpowiadać wiekowi uczniów oraz umożliwiać bezpieczną i regularną pracę.

Pracownia przyrodnicza – nauka poprzez obserwację, pomiar i doświadczenie

Nowa pracownia przyrodnicza powinna umożliwiać uczniom poznawanie zjawisk poprzez bezpośrednie obserwacje, proste badania, doświadczenia, pracę terenową oraz analizowanie zgromadzonych wyników. Przyroda ma łączyć różne dziedziny wiedzy i pomagać uczniom rozumieć zależności występujące pomiędzy organizmami, środowiskiem, materią, energią, klimatem oraz działalnością człowieka.

Wyposażenie może obejmować mikroskopy, lupy, kamery mikroskopowe, preparaty, modele anatomiczne, modele roślin i zwierząt, globusy, mapy, zestawy do badania gleby, wody i powietrza, termometry, wilgotnościomierze, mierniki pH, urządzenia do pomiaru światła, dźwięku i warunków atmosferycznych, czujniki cyfrowe, rejestratory danych, wagi, szkło laboratoryjne, zestawy do doświadczeń, pojemniki terenowe, kompasy, lornetki oraz materiały do dokumentowania obserwacji.

Warto projektować pracownię tak, aby uczniowie mogli korzystać z wyposażenia w niewielkich zespołach. Jeden rozbudowany zestaw demonstracyjny nie zawsze daje taką wartość dydaktyczną jak kilka prostszych zestawów umożliwiających samodzielne wykonywanie ćwiczeń.

Cyfrowe laboratorium przyrodnicze

Tradycyjne doświadczenia można uzupełnić o czujniki, rejestratory i oprogramowanie pomiarowe. Cyfrowe laboratorium pozwala mierzyć temperaturę, ciśnienie, wilgotność, światło, ruch, przewodnictwo, pH, poziom hałasu oraz inne parametry, a następnie wyświetlać wyniki w formie tabel i wykresów.

Takie rozwiązanie pomaga połączyć przyrodę z matematyką, informatyką i analizą danych. Uczeń nie tylko obserwuje doświadczenie, ale także porównuje wyniki, rozpoznaje zależności, wyciąga wnioski oraz przygotowuje dokumentację swojej pracy.

Przy wyborze należy sprawdzić zakres dostępnych czujników, sposób łączenia z komputerem lub tabletem, język oprogramowania, możliwość eksportowania wyników, liczbę stanowisk oraz dostępność scenariuszy doświadczeń.

Pracownia praktyczno-techniczna – od pomysłu do gotowego projektu

Zajęcia praktyczno-techniczne mają rozwijać sprawność manualną, myślenie techniczne, samodzielność, planowanie pracy oraz umiejętność posługiwania się narzędziami. Uczeń powinien przejść cały proces, od rozpoznania problemu i przygotowania projektu, przez dobór materiałów i wykonanie, aż po ocenę rezultatu.

Pracownia może obejmować narzędzia ręczne, zestawy pomiarowe, imadła, materiały konstrukcyjne, urządzenia do bezpiecznej obróbki, pomoce do pracy z drewnem, papierem, tworzywami i metalem, wyposażenie do szycia i pracy z tkaninami, zestawy mechaniczne, elementy elektrotechniki i elektroniki, materiały montażowe, zestawy konstrukcyjne oraz narzędzia do prototypowania.

Kluczowe są odpowiednia liczba stanowisk, bezpieczne przechowywanie, czytelne oznaczenie narzędzi, dostosowanie wyposażenia do wieku użytkowników oraz możliwość szybkiego uporządkowania przestrzeni po zakończeniu zajęć.

Elektronika, robotyka i programowanie

Praktyczne zajęcia techniczne mogą być wzbogacone o elementy elektroniki, automatyki, programowania i robotyki. Zestawy z mikrokontrolerami, czujnikami, silnikami i modułami elektronicznymi pozwalają budować proste układy, programować zachowanie urządzeń oraz poznawać zasady działania współczesnych technologii.

Rozwiązania te wpisują się w ideę interdyscyplinarności, ponieważ łączą matematykę, fizykę, informatykę, technikę i projektowanie. Uczeń może zaprojektować system nawadniania roślin, stację pogodową, alarm, pojazd, model inteligentnego domu albo urządzenie reagujące na warunki otoczenia.

Dobór powinien uwzględniać wiek uczniów, poziom trudności, liczbę elementów, dostępność instrukcji, język środowiska programistycznego, możliwość rozbudowy oraz zgodność z komputerami wykorzystywanymi w szkole.

Druk 3D i prototypowanie

Drukarka 3D może wspierać realizację projektów technicznych, modelowanie przestrzenne, matematykę, przyrodę i pracę interdyscyplinarną. Uczniowie mogą projektować własne elementy, tworzyć modele edukacyjne, przygotowywać części konstrukcji oraz analizować kolejne wersje prototypu.

Przed wyborem drukarki należy ocenić bezpieczeństwo konstrukcji, sposób zabudowania przestrzeni roboczej, rodzaj wykorzystywanego materiału, łatwość obsługi, system poziomowania stołu, dostępność części, oprogramowanie oraz koszty materiałów eksploatacyjnych. W szkole istotne są również właściwe ustawienie urządzenia, wentylacja, nadzór osoby dorosłej i zasady przechowywania filamentów.

Drukarka nie powinna być traktowana jako samodzielna atrakcja. Największą wartość przynosi wtedy, gdy jest elementem procesu projektowego, w którym uczniowie rozpoznają potrzebę, tworzą model, drukują prototyp, testują go i wprowadzają poprawki.

Narzędzia, meble i organizacja przestrzeni

Dobrze wyposażona pracownia wymaga odpowiednich mebli. Stoły powinny zapewniać stabilną powierzchnię roboczą, odporność na intensywne użytkowanie i możliwość pracy w grupach. Szafki, regały, pojemniki i tablice narzędziowe powinny ułatwiać segregowanie wyposażenia oraz szybkie sprawdzenie, czy wszystkie elementy wróciły na swoje miejsce.

W zależności od charakteru pracowni mogą być potrzebne stoły laboratoryjne, blaty techniczne, stoły warsztatowe, mobilne wyspy robocze, szafy na narzędzia, zamykane szafki na wyposażenie nauczyciela, systemy przechowywania materiałów oraz wózki pozwalające przenosić zestawy pomiędzy salami.

Meble mobilne mogą ułatwić przechodzenie od pracy indywidualnej do zespołowej. Z kolei stałe stanowiska warsztatowe sprawdzą się tam, gdzie regularnie wykorzystuje się imadła, narzędzia albo urządzenia wymagające stabilnego montażu.

Bezpieczeństwo w pracowni

Bezpieczeństwo należy zaplanować równolegle z zakupem wyposażenia. Pracownia powinna posiadać czytelny regulamin, właściwie rozmieszczone stanowiska, odpowiednie oświetlenie, dostęp do środków ochrony indywidualnej oraz możliwość bezpiecznego odłączenia urządzeń od zasilania.

W zależności od zakresu zajęć mogą być potrzebne okulary ochronne, rękawice, fartuchy, maty robocze, apteczka, gaśnica, osłony urządzeń, pojemniki na odpady oraz zamykane szafki na narzędzia dostępne wyłącznie pod nadzorem nauczyciela.

Wyposażenie powinno być dostosowane do wieku uczniów. Narzędzie odpowiednie dla starszych klas nie musi być właściwe dla ucznia rozpoczynającego naukę pracy technicznej. Znaczenie mają rozmiar, masa, sposób uruchamiania, zabezpieczenia i możliwość kontrolowania pracy przez nauczyciela.

Diagnoza potrzeb szkoły

Ministerialny model programu pozostawia szkole możliwość wyboru wyposażenia na podstawie diagnozy potrzeb. Diagnoza nie powinna być wyłącznie formalnym załącznikiem. To etap, który pozwala uniknąć przypadkowych zakupów i właściwie podzielić budżet.

Należy określić, jaką pracownię szkoła chce stworzyć, jakie zajęcia będą w niej prowadzone, które klasy będą z niej korzystać, ilu uczniów ma jednocześnie wykonywać ćwiczenia, jakie wyposażenie placówka już posiada, czego brakuje nauczycielom oraz jakie są warunki pomieszczenia.

Warto również sprawdzić dostęp do wody, zasilania i sieci, nośność i odporność mebli, możliwość wietrzenia pomieszczenia, miejsce składowania materiałów, szerokość przejść, wysokość blatów oraz zabezpieczenie sprzętu poza godzinami zajęć.

Jak przygotować listę wyposażenia?

Przygotowanie listy warto rozpocząć od podziału na podstawowe grupy: sprzęt i urządzenia, zestawy uczniowskie, wyposażenie demonstracyjne, materiały eksploatacyjne, narzędzia, środki ochrony, meble oraz systemy przechowywania.

Następnie należy przypisać każdy element do konkretnego zastosowania. Jeżeli szkoła nie potrafi wskazać, podczas jakich zajęć i przez ilu uczniów będzie wykorzystywany dany produkt, warto ponownie ocenić zasadność jego zakupu.

Należy także sprawdzić, czy zestaw zawiera wszystkie elementy potrzebne do rozpoczęcia pracy. W atrakcyjnie wycenionym urządzeniu może brakować akcesoriów, materiałów, oprogramowania, źródła zasilania, mocowania albo wyposażenia ochronnego. Pełna kalkulacja powinna obejmować koszt gotowego stanowiska, a nie tylko produktu głównego.

Gotowy zestaw czy indywidualna konfiguracja?

Gotowy zestaw jest wygodnym rozwiązaniem, gdy odpowiada typowym potrzebom szkoły i zawiera spójne wyposażenie dla określonej liczby uczniów. Ułatwia przygotowanie wyceny, porównanie wariantów oraz szybkie złożenie wniosku.

Indywidualna konfiguracja jest lepszym wyborem, gdy placówka posiada część wyposażenia, dysponuje nietypowym pomieszczeniem, chce połączyć pracownię przyrody z techniką albo realizuje własny model zajęć projektowych.

W praktyce najbardziej efektywne bywa rozwiązanie mieszane, obejmujące bazowy zestaw wyposażenia oraz dodatkowe urządzenia dobrane do specjalizacji szkoły.

Terminy i dokumentacja programu

W 2026 roku wojewoda ogłasza nabór w terminie dziesięciu dni od ogłoszenia programu. Dyrektor szkoły lub uprawnionej placówki ma następnie czternaście dni od ogłoszenia naboru na przekazanie wniosku organowi prowadzącemu, natomiast organ prowadzący ma dwadzieścia jeden dni na złożenie wniosku o wsparcie do wojewody.

Terminy dla kolejnych edycji należy każdorazowo potwierdzać w aktualnych komunikatach, rozporządzeniach oraz informacjach publikowanych przez wojewodów i organy prowadzące. Nie należy korzystać wyłącznie z formularzy zachowanych z poprzedniego roku, ponieważ harmonogram, dokumenty lub sposób składania wniosku mogą się zmienić.

W kategorii Kompas Jutra w Sklep Multimedia mogą być sukcesywnie publikowane aktualne dokumenty, odnośniki do źródeł urzędowych, zestawienia wyposażenia, przewodniki oraz propozycje konfiguracji ułatwiające przygotowanie inwestycji.

Zamówienia publiczne i opis przedmiotu zamówienia

Opis przedmiotu zamówienia powinien przedstawiać rzeczywiste potrzeby pracowni, a nie wskazywać przypadkowy zestaw parametrów skopiowanych z kart produktowych. Należy określić przeznaczenie wyposażenia, funkcje, liczbę stanowisk, zawartość zestawów, wymagania bezpieczeństwa, sposób dostawy, montaż, konfigurację, szkolenie, gwarancję i serwis.

W przypadku zestawów doświadczalnych i technicznych warto dokładnie opisać liczbę elementów, liczbę użytkowników, zakres możliwych ćwiczeń, dostępność instrukcji oraz materiały eksploatacyjne. Przy urządzeniach cyfrowych należy uwzględnić oprogramowanie, licencje, kompatybilność, wymagania sprzętowe i możliwość aktualizacji.

Prawidłowy opis powinien umożliwiać porównanie równoważnych rozwiązań, a jednocześnie chronić szkołę przed dostawą produktów, które formalnie spełniają podstawowe wymagania, lecz nie nadają się do regularnej pracy dydaktycznej.

Najczęstsze błędy podczas planowania pracowni

Pierwszym błędem jest przygotowanie listy zakupów bez konsultacji z nauczycielami, którzy będą prowadzić zajęcia. Drugim jest wybór pojedynczych, efektownych urządzeń kosztem podstawowych zestawów umożliwiających pracę całej grupy.

Problemem bywa również nieuwzględnienie mebli, przechowywania, materiałów eksploatacyjnych i środków ochrony. Pracownia może posiadać dobre urządzenia, a jednocześnie nie być gotowa do pracy z powodu braku bezpiecznych blatów, szafek, okularów ochronnych, pojemników albo części zamiennych.

Nie warto także wybierać zbyt zaawansowanych systemów, których nauczyciele nie będą w stanie wykorzystać. Rozwiązanie powinno odpowiadać kompetencjom kadry, a w razie potrzeby zakup należy połączyć z wdrożeniem i szkoleniem.

Najważniejsze pojęcia

Kompas Jutra to nazwa kierunku reformy polskiej edukacji, której elementami są nowe podstawy programowe, interdyscyplinarność, uczenie się przez doświadczenie, praca projektowa, rozwijanie sprawczości oraz odpowiedzialne korzystanie z technologii.

Pracownie Kompas Jutra to rządowy program wsparcia finansowego na lata 2026–2029, przeznaczony na wyposażenie i doposażenie pracowni przyrodniczych oraz praktyczno-technicznych.

Diagnoza potrzeb oznacza analizę aktualnego wyposażenia szkoły, celów dydaktycznych, liczby użytkowników, warunków lokalowych oraz braków, które mają zostać uzupełnione.

Przyroda jest interdyscyplinarnym obszarem nauczania łączącym obserwowanie świata, doświadczenia, badanie środowiska oraz wykorzystywanie wiedzy z różnych nauk.

Zajęcia praktyczno-techniczne rozwijają umiejętności manualne, konstrukcyjne, projektowe i techniczne, a także uczą bezpiecznego posługiwania się narzędziami.

STEM oznacza łączenie nauk przyrodniczych, technologii, inżynierii i matematyki, natomiast STEAM rozszerza ten model o sztukę, projektowanie i kreatywność.

Laboratorium cyfrowe to zestaw czujników, urządzeń pomiarowych i oprogramowania umożliwiający rejestrowanie oraz analizowanie wyników doświadczeń.

Prototypowanie oznacza tworzenie i testowanie pierwszych wersji przedmiotu lub rozwiązania przed wykonaniem jego ostatecznej wersji.

Porada eksperta Sklep Multimedia

Planując udział w programie „Pracownie Kompas Jutra”, nie należy zaczynać od przeglądania produktów ani od próby wykorzystania maksymalnej kwoty dofinansowania. Najpierw warto określić, jakie doświadczenia, projekty i ćwiczenia mają wykonywać uczniowie, ilu z nich będzie pracowało jednocześnie oraz jakie warunki zapewnia sala.

Dopiero na tej podstawie można dobrać zestawy uczniowskie, sprzęt demonstracyjny, narzędzia, urządzenia pomiarowe, meble, materiały eksploatacyjne i zabezpieczenia. Najlepsza pracownia nie jest tą, która posiada największą liczbę urządzeń, lecz tą, w której wyposażenie jest logicznie rozmieszczone, łatwo dostępne i regularnie wykorzystywane.

Kompleksowe wsparcie Copservice Sklep Multimedia i VISION DISTRIBUTION

W Sklep Multimedia pomagamy szkołom podstawowym, dyrektorom, nauczycielom, jednostkom samorządu terytorialnego oraz wykonawcom zamówień publicznych przełożyć założenia reformy i programu „Pracownie Kompas Jutra” na konkretne, funkcjonalne i bezpieczne wyposażenie. Przygotowujemy propozycje pracowni przyrodniczych, praktyczno-technicznych i interdyscyplinarnych, zestawy doświadczeń, systemy pomiarowe, mikroskopy, modele, narzędzia, robotykę, elektronikę, druk 3D, rozwiązania do prototypowania, środki ochrony, systemy przechowywania oraz meble laboratoryjne i warsztatowe. Możemy dobrać zarówno pojedyncze produkty, jak i spójną konfigurację całej sali. W zakresie specjalistycznego wyposażenia współpracujemy z firmą VISION DISTRIBUTION, generalnym importerem i dystrybutorem profesjonalnych pomocy dydaktycznych, urządzeń laboratoryjnych oraz nowoczesnych technologii edukacyjnych. Współpraca pozwala łączyć wiedzę produktową, techniczną i wdrożeniową z indywidualnymi potrzebami placówki.

Wsparcie może obejmować analizę potrzeb, dobór wyposażenia, przygotowanie zestawienia i wyceny, pomoc w uporządkowaniu konfiguracji, dostawę, montaż, organizację stanowisk, uruchomienie urządzeń, instruktaż oraz opiekę posprzedażową. Celem jest stworzenie pracowni zgodnej z założeniami programu, gotowej do prowadzenia praktycznych zajęć i możliwej do dalszej rozbudowy w kolejnych latach.